Neden Yüzmek Beyin ve Zihinsel Sağlığınız İçin Diğer Her Şeyden Daha Faydalıdır?
İster kendinize ait havuzunuzda düzenli olarak yüzüyor olun, ister tatilde yüzmeyi seviyor olun, yüzmenin fiziksel sağlığınız için faydalarını bildiğinizden eminiz. Peki yüzmenin beyninize ve zihinsel sağlığınıza büyük faydalar sağlayabileceğini biliyor muydunuz? Bu yazıda yüzmenin zihinsel sağlığınız ve beyin sağlığınız için ruh halinizi yükselten ve biyolojik faydalarını anlatacağız.
Fiziksel ve zihinsel sağlığımız uzun zamandır birbirine bağlı olduğunu biliyoruz. Peki yüzmeyi özel kılan şey nedir?
Suyun özelliklerinin size yardımcı olan bir yanı var ve aslında huzur ve sessizliğe sahip olmanız gerçeği. Başka sağlık problemleriniz varsa su harika bir araçtır. Ve bu aynı zamanda kuru arazide egzersiz yapmakta zorlanan bazı kişilerin bu zihinsel sağlık yararlarından yararlanabileceği anlamına da gelir. Gelişmiş ülkelerde her dört kişiden biri her yıl zihinsel sağlık sorunu yaşamaya başlamıştır.
İngiltere’de yapılan bir anket çalışması, yüzmenin 1,4 milyon yetişkininde anksiyete ve/veya depresyon semptomlarını önemli ölçüde azalttığını, yaklaşık yarım milyon yetişkinin ise düzenli olarak yüzmenin sonucunda ilaç tedavisini azalttığını veya artık ilaç almadığını ortaya çıkardı.
Açık havada ve açık suda yüzmenin sağlığa çok daha fazla faydası elbette var. Ancak yüzmek, zihinsel sağlık sorunları olan pek çok kişinin de sorunlarını bu kadar derin hissetmemesine yardımcı olacak bir yanıt olabilir.
Beyin Sağlığınız İçin Yüzmek Gibisi Yok
Beyniniz hayatınızın her yönünü belirler: düşüncelerinizi, duygularınızı, hareketlerinizi ve hafızanızı. Beyniniz haftanın yedi günü, günün 24 saati sizin için yorulmadan çalışıyor. Bu nedenle beyninizi sağlıklı ve keskin tutmak sağlığınız için çok önemlidir. Sağlığınızın diğer alanlarını koruyabildiğiniz gibi, beyninizi de sağlıklı tutmak, hafızanızı korumak, Alzheimer, Parkinson, felç gibi beyin hastalıklarına yakalanma riskinizi azaltmak için adımlar atmalısınız. Bu adımlar arasında yüzmenin kalbinizi ve dolaşım sisteminizi güçlendiren mükemmel bir kardiyovasküler egzersiz olduğunu uzun zamandır biliyoruz. Ama aynı zamanda beyniniz ve zihinsel sağlığınız için de gerçekten faydalıdır. Beynin, ruh halini iyileştiren beyin kimyasallarını salgılamasına, beyin hücrelerindeki hasarı onarmasına ve aslında yeni beyin hücrelerinin büyümesine yardımcı olur. Yani beyniniz, düşüncelerinizin ve duygularınızın yaşadığı yerdir ve sağlıklı bir beyin, iyi bir zihinsel sağlığa büyük ölçüde katkıda bulunur.
Yüzme Kaygı Ve Depresyonun Azaltılmasına Yardımcı Olabilir
Aerobik eylem, ruh halinizi etkileyen ve stres azaltıcı hormonlar sağlayan beyin kimyasallarını etkilediğinden beyne ekstra faydalar sağlar. Tüm egzersizler gibi yüzmek de beyinde endorfin salgılanmasını sağlar. Endorfinler, pozitiflik ve iyilik duygusunu artıran, doğal olarak üretilen kimyasallardır, iyi hissetme hormonlarıdır. Stresi, kaygıyı ve genel ruh halini yönetmeye yardımcı olurlar. Son araştırmalar, yüzmenin antidepresan etkiye sahip olabileceğini, depresif belirtileri azaltabileceğini ve depresyonla mücadele edenler üzerinde olumlu bir etki yaratabileceğini göstermiştir.
Bir grupla yüzerseniz, bunun aslında sağlığa ek faydaları da olur. Bir grupla yüzmek tipik olarak sosyal bir olaydır ve benzer ilgi alanlarına sahip arkadaşlara sahip olmak ve arkadaş edinmek, salgın boyutlarında bir durum olan yalnızlığa karşı güçlü bir panzehir olabilir. Yalnızlık ve sosyalleşme aslında sağlığınıza günde 15 sigara içmek kadar zarar verebilir. Sorun özellikle yaşlı yetişkinler arasında belirgindir, ancak egzersiz, özellikle destekleyici bir akran grubu bağlamında yapıldığında, yalnızlığı hafifletebilecek ve uzun vadeli sağlık yararları sağlayabilecek gerekli fiziksel ve zihinsel desteği sağlayabilir.
Geçtiğimiz on yıldaki en önemli keşiflerden biri, egzersiz ile yeni beyin hücrelerinin büyümesi arasındaki bağlantıdır. Beyinden Türetilmiş Nörotrofik Faktörün (BDNF) kısaltması olan bu protein, beyninizde üretilen, hücrelerin onarılmasına yardımcı olan ve yeni beyin hücrelerinin büyümesini destekleyen bir proteindir. Araştırmalar yetişkinlikte yeni beyin hücreleri üretebileceğimizi gösterdi. Aslında bunun üzerinde gerçekten çalışmamız gerekiyor ve yüzmek, hem BDNF’yi teşvik etmek hem de beyninizde yeni hücrelerin büyümesini sağlamak için gerçekten iyi bir egzersiz türüdür.
Yüzme beyin fonksiyonlarını iyileştirir ve aynı zamanda hipokampustaki hasarlı beyin hücrelerinin onarılmasına da yardımcı olur. Bu, beynin öncelikle hafıza ve öğrenmeden sorumlu olan kısmıdır. Yaş, aşırı alkol tüketimi veya stres gibi çeşitli nedenler hipokampusta beyin hücrelerinin kaybına neden olabilir. Stresten kaynaklanan beyin hasarı, yeni beyin hücrelerinin büyümesini teşvik ederek veya hipokampusta kaybolan hücreleri değiştirerek yüzmeyle tersine çevrilebilir. Yüzme, beyninizin, hareketsiz bireylerin beyinlerinde bulunandan daha fazla BDNF üretmesine yardımcı olur. Çeşitli çalışmalar, egzersiz olarak yüzme ile beyindeki artan BDNF seviyeleri arasında bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bu yüksek seviyeler, iyi yaşlanan sağlıklı bir beynin tüm işlevleri olan biliş, hafıza ve ruh hali düzenlemesi üzerinde geniş kapsamlı olumlu etkilere sahip olabilir.
Yüzme, hipokampusta yeni nöronların büyümesini teşvik eder. Gördüğümüz gibi hipokampus beynin hafızayı korumayı ve öğrenmeyi destekleyen kısmıdır. Sadece 30 gün boyunca yüzmek bile bu bölgedeki nöron sayısını önemli ölçüde artırabilir. Yüzmenin hipokampus bölgesindeki nöron büyümesini ve onarımını arttırdığı, hafızayı geliştirmeye yardımcı olan hayati bir aktivite olduğu gösterilmiştir.
Yüzme Çocukların Öğrenme Becerisini Arttırır
Yüzme aynı zamanda bir çocuğun öğrenebileceği en önemli becerilerden biridir. Araştırmalar, erken yaşta yüzmeyi öğrenmenin çocuklarda daha iyi fiziksel, bilişsel ve dil gelişimini desteklediğini göstermektedir. Yüzmeyi erken öğrenen çocuklar, pek çok gelişimsel aşamaya, öğrenmeyenlere göre çok daha erken ulaşırlar.
Her türlü egzersiz uykuyu iyileştirebilir ancak yüzme özellikle etkili bir yöntem olarak öne çıkıyor. Belki de göbek bölgenizi, kollarınızı ve bacaklarınızı hedef alan tam vücut antrenmanıdır; ya da uyku isteği uyandıran vücut sıcaklığınızdan daha soğuk suya dalma; veya yoğun bir yüzmeden kaynaklanan yoğun egzersiz. Sebep ne olursa olsun, yüzmenin daha iyi uykuya yardımcı olduğu inkar edilemez. Bu beyin sağlığı açısından çok önemlidir. Uyku sırasında beyniniz etkili bir şekilde ‘çöplerini dışarı atar.’ Beyin ve omurilikten geçen beyin omurilik sıvısı, okyanustaki dalgalar gibi beyninizin içinde ve dışında dolaşır. Bu süreç beyninizin çalışkan hücrelerin ürettiği metabolik atıkları atmasına yardımcı olur. Temel olarak bu sıvı, beyninizin atık imha sistemi olarak görev yaparak beyninizin ertesi gün için en uygun durumda kalmasını sağlar. Yıllar boyunca yeterli yavaş dalga (derin) uykuya ulaşamazsanız, beyniniz Alzheimer gibi hastalıklara yol açan toksik proteinler de dahil olmak üzere artık metabolik atık yığınlarını biriktirebilir.
Yüzmek Demans İle Mücadele Etmenizi Kolaylaştırır
Yüzme, daha iyi uykuyu teşvik ederek beyninizde biriken ve potansiyel olarak demans ve Alzheimer gibi durumlara yol açan metabolik atıkların temizlenmesine yardımcı olabilir. Soğuk suda yüzmenin demans gibi dejeneratif hastalıklara karşı da koruma sağladığı görülüyor. Yakın zamanda yapılan bir araştırma, düzenli yüzücülerin kanında bulunan soğuk şok proteininin demansın başlangıcını yavaşlattığını buldu.
Bugün milyonlarca insan demansla yaşıyor ve bu sayının 2050 yılına kadar ikiye katlanması bekleniyor. Mevcut tedaviler sınırlı faydalar sağlıyor. RBM3 adı verilen soğuk şok proteininin Alzheimer gibi bazı nörodejeneratif hastalıkları yavaşlatmaya ve hatta kısmen tersine çevirmeye yardımcı olduğuna inanılıyor. 2016-2018 kışları arasında yapılan bir çalışmada, soğuk su yüzücüleri RBM3 proteini açısından test edildi. Karşılaştırma amacıyla, havuzun yanında antrenman yapan ancak havuza hiç girmeyen sadece meditasyon yapan kişilerde teste tabi tutuldu. Çalışma, önemli sayıda yüzücünün yüksek RBM3 seviyelerine sahip olduğunu, ancak yüzmeyen grubunda hiçbirinin artış göstermediğini buldu.
Soğuk suda yüzmek demansa karşı koruyucu bir kalkan sağlayabilir. Yüzmenin beyin ve zihinsel sağlık açısından faydaları çok büyüktür ve hala anlaşılmaktadır. Kendinizi suya daldırmak, suyun cildinize dokunuşunu hissetmek, beyin hücrelerinin oluşmasına ve onarılmasına yardımcı olarak endişelerin uzaklaşmasını sağlar. Daha önce de belirttiğimiz gibi beyin sağlığınızı korumak, hafızanızı korumak ve Alzheimer, Parkinson ve felç gibi hastalıkların riskini azaltmak için adımlar atabilirsiniz.
Özetle, yüzmenin sadece vücudumuza değil, aynı zamanda beyin ve zihinsel sağlığımıza da pek çok faydası bulunur. Suyla olan bu özel bağ, beyinde olumlu kimyasal değişikliklere neden olabilir, stresi azaltabilir, depresyon semptomlarını hafifletebilir ve hatta bellek gibi bilişsel fonksiyonları güçlendirebilir. Grupla yapılan yüzme etkinlikleri sosyal izolasyonun önüne geçerken, yüzmenin beyinde yeni hücrelerin oluşumunu teşvik ettiği de kanıtlanmıştır. Günün sonunda, suyun huzurlu ortamına dalmak, bize sadece fiziksel değil, zihinsel bir yenilenme de sunar. Yüzme, sadece bir spor dalı veya eğlence aktivitesi olmanın ötesinde, bütünsel sağlığımız için bir panzehirdir.
